Recente publicaties

 

nieuw artikel

2006-09-01

24. Uit het verdomhoekje. (Interview)

Uit: Hivos Magazine, jrg. 12, nr. 3 (september 2006), p. 11-13. 
 
LGTB-conferentie 
 
Uit het verdomhoekje
 
 
Ze worden overal ter wereld aangevallen, gemarteld of vermoord. Lesbiënnes, mannelijke gays, biseksuelen en transseksuelen (LGBT). Hun rechten stonden centraal op de internationale conferentie die eind juli in het Canadese Montréal werd gehouden. Hivos leverde een belangrijke financiële bijdrage aan de bijeenkomst en stelde partners in staat aanwezig te zijn. 
 
‘Een historisch moment’, zegt een uitgeputte maar opgetogen Joke Swiebel daags na de afsluiting van de conferentie. Tweeëneenhalf jaar geleden, toen zij nog europarlementariër was, verscheen een delegatie aan haar Brusselse bureau met het verzoek of zij co-voorzitter wilde worden van de conferentie. Ze zei volmondig ja. ‘Er zijn eerdere LGBT-congressen geweest, maar nog nooit op zo’n grote schaal, zo prestigieus, met zoveel politieke steun. Het is een nieuwe stap in de internationale LGBT-beweging, een absolute doorbraak. In de toekomst zullen wij terugkijken en zeggen dat dít het moment was dat de zaak internationaal op een hoger plan werd getild.’  
 
Ziekte in Afrika 
LGBT-organisaties strijden al jarenlang voor een consultatieve status bij de VN. Zij putten hoop uit het feit dat Louis Arbour aan de conferentie deelnam. De aanwezigheid van de Hoge Commissaris van de Mensenrechten voor de Verenigde Naties, kan heel goed een teken zijn dat VN-erkenning in de lucht hangt. Haar openingstoespraak versterkte dat vermoeden. Ze stelde dat staten de wettelijke plicht hebben alle uitingen van geweld tegen mensen te onderzoeken en te vervolgen. ‘Lesbiënnes, homo’s, biseksuelen en transseksuelen uitsluiten van die bescherming is een duidelijke schending van de internationale wetgeving op het gebied van mensenrechten, als ook van de algemene principes van menselijkheid die ons allen definiëren.’ 
‘Het is van enorm symbolisch belang dat een VN-vertegenwoordiger een progressieve toespraak houdt over LGBT-rechten’, zegt Ian Swartz. Hij is directeur van The Rainbow Project, een Namibische LGBT-organisatie en partner van Hivos. ‘Zodra die rechten op VN-niveau worden erkend, kunnen wij onze regeringen aanklagen.’ Namibië is één van de ruim tachtig landen in de wereld waar homoseksualiteit nog steeds strafbaar is. Veel Afrikaanse leiders claimen dat homoseksualiteit on-Afrikaans is, een Westerse ziekte en door God verboden.  
 
Onwil in Canada 
Het is echter niet alleen in ontwikkelingslanden waar homofobe leiders een deel van hun burgers grondrechten ontnemen. De Canadese premier Stephen Harper wil de openstelling van het huwelijk in zijn land nog tijdens zijn ambtsperiode terugdraaien. Ook moest de organisatie van de conferentie regelmatig ingrijpen om te zorgen dat deelnemers – veelal afkomstig uit ontwikkelingslanden – met een visa het land in konden. Dat lukte niet altijd. ‘Ondanks de beste pogingen van Hivos en andere donoren, heeft deze conferentie een uitstraling van de Eerste Wereld’, zei de Zuid-Afrikaanse rechter Edwin Cameron op de bijeenkomst. Hij bekritiseerde de Canadese regering vanwege haar weigering sommige LGBT-activisten een visum te geven, simpelweg omdat ze geen vaste baan hadden. ‘Dat betekent dat de meeste activisten uit het Zuiden nooit toegang kunnen krijgen tot conferenties als deze.’  
De felle toon van de doorgaans diplomatieke rechter bracht de internationale politieke verhoudingen het congres binnen. ‘Ik maak dit punt, omdat het een symptoom is van een ziekte.’ Mensen met veel bezit sluiten degenen buiten die dat niet hebben, aldus Edward Cameron. Alsof personen met minder bezit ook minder rechten hebben. Hij riep op tot globaal verzet tegen deze manier van denken. Daarbij citeerde hij de beroemde slogan van de Zuid-Afrikaanse bevrijdingsstrijd: an injustice to one is an injustice to all. De volgende dag verstrekte de Canadese regering op de valreep een groep Kameroenese sporters alsnog een visum.  
 
Haat in Zuid-Afrika 
Decriminalisering van LGBT. Het belang van wel of niet ‘uit de kast komen’. Religieuze homofobie. En strategieën om zowel mensenrechtenactivisten als feministen bij de LGBT-strijd te betrekken. De vijftienhonderd conferentiedeelnemers debatteerden over complexe zaken. Hivos had vier workshops georganiseerd en bijgedragen aan de komst van partners uit verschillende delen van de wereld. Zoals Pramada Menon van het Indiase CREA. Zij vertelde hoe haar vrouwenorganisatie tracht het begrip over seksualiteit en seksuele rechten te vergroten. En Donna Smith van de lesbische vrouwenbeweging FEW uit Zuid-Afrika praatte over de vele hate crimes tegen lesbo’s in townships. De partners bespraken ook hoe moeilijk het soms is om mensenrechtenorganisaties uit te leggen dat LGBT-rechten een onafscheidelijk deel van hun werk zouden moeten zijn.  
 
Verzet in Montréal 
De bijeenkomst in Montréal bood volop gelegenheid om netwerken te vormen – onontbeerlijk voor de versterking van de LGBT-beweging. Zelfs al kwamen sommige ngo-vertegenwoordigers Canada niet in, nog nooit eerder waren zoveel mensen uit ontwikkelingslanden op een internationale LGBT-conferentie. Dat kwam mede door de tweehonderdvijftig verstrekte beurzen, waarvan Hivos een derde voor zijn rekening nam.  
Veel sprekers wezen op Hivos’ belangrijke rol in de strijd voor LGBT-rechten. De legendarische tennisster Martina Navratilova, die als één van de eerste bekendheden uitkwam voor haar homoseksualiteit, riep de zaal zelfs toe dat er duizenden Hivossen nodig zijn. ‘Ik wil graag samenwerken met organisaties als Hivos, want we hebben Noord-Zuid samenwerking nodig om het benodigde geld bijeen te krijgen. We moeten ‘nee’ zeggen tegen onderdrukking.  
 
Vervolg in Denemarken 
Voorzitters Joke Swiebel en Robert Wintemutte konden hun tranen niet bedwingen bij de presentatie van de Declaratie van Montréal. Een belangrijk instrument, noemt Swiebel het zeven pagina’s tellende document. ‘Het is niet de LGBT-bijbel in steen gebeiteld. Het is geen samenvatting van deze conferentie. Het is geen uitkomst van een langdurige samenwerking tussen organisaties in de wereld. Wel is het een eerste poging om de eisen van de internationale LGBT-beweging op te schrijven. Te gebruiken als referentiekader voor politieke acties. Mensen kunnen ermee naar hun eigen regering stappen, naar ngo’’s, kerken of hun eigen familie, en zeggen: kijk, dit is waar het ons om gaat!’  
De declaratie is een aanknopingspunt voor de vervolgconferentie in Kopenhagen. Die wordt in 2009 georganiseerd. Louise Arbour heeft de belangrijke toezegging gedaan het document te verspreiden binnen de Verenigde Naties. Volgens Swiebel heeft heeft de declaratie vooral een psychologisch-politieke betekenis. ‘Onze beweging is uit het verdomhoekje gekomen’.  
 
Voor meer informatie: zie www.montreal2006.org/en_conference 
 
[Kader] 
Outgames 2006 
 
De Internationale Conferentie voor LGBT Mensenrechten in Montréal maakte deel uit van de allereerste Outgames. Na het congres van 30 juli tot en met 1 augustus, waarop ruim tachtig landen vertegenwoordigd waren, vervolgde het evenement met een uitgebreid sportprogramma. Tot en met 5 augustus streden zestienduizend homo’s, lesbiënnes, biseksuelen en transseksuelen in vijfendertig disciplines om de sportieve winst. Ze werden toegejuicht door 250 duizend bezoekers.  

 

Eerder verschenen publicaties