Recente publicaties

 

nieuw artikel

2006-03-17

21. Zeer korte geschiedenis van het Europese emancipatiebeleid

Op 17 maart 2006 vond in Den Haag een bijeenkomst plaats over de toen net verschenen "Roadmap for equality between women and men", een nieuw beleidsstuk van de Europese Commissie. Voor deze bijeenkomst, georganiseerd door de Ned.Coördinatie Europese Vrouwenlobby (NCEWL) en E-quality, werd een "reader" samengesteld. Het meeste daarvan is op internet te vinden. Zie: [klik hier]&. 
Dat geldt niet voor het onderstaande korte stuk van mij, waarin ik uitleg hoe we die "Roadmap" moeten plaatsen in de geschiedenis van het emancipatiebeleid van de Europese Unie. 
 
--------- 
 
De ‘Roadmap’ gender equality – wat is dat voor een ding? 
 
Zeer korte geschiedenis van het Europese vrouwenemancipatiebeleid.
 
 
Wat is die ‘Roadmap’ die de Europese Commissie op 8 maart 2006 gepresenteerd heeft, waar komt het vandaan en waar gaat het naar toe? 
Om dat goed te begrijpen moeten we even een duik nemen in de rijke geschiedenis van het vrouwenemancipatiebeleid van de Europese Unie. Daarover is ook van alles te vinden in de Bibliografie die ook verschenen is naar aanleiding van de bijeenkomst over de Roadmap. Hier stippen we slecht enkele hoogtepunten aan. 
 
Aanvankelijk draaide het in de Europese Unie – of toen nog: de Europese Economische Gemeenschap - vooral om wetgeving. In de jaren zeventig van de vorige eeuw kwamen de eerste drie Richtlijnen gelijke beloning en gelijke behandeling tot stand. Later zouden er nog meerdere volgen.  
 
Vanaf de jaren tachtig kreeg het beleid een meer inhoudelijke grondslag en een breder draagvlak doordat de Europese Commissie zgn. Actieprogramma’s ging opstellen. Deze hadden in feite twee functies. In de eerste plaats waren het beleidsprogramma’s: zij verwoordden de beleidsfilosofie, de algemene aanpak of strategie en de concrete voornemens van de Commissie. In de tweede plaats waren het ook budgetdocumenten, die de concrete doeleinden bevatten waarvoor de Commissie uitgaven kon doen, zowel op eigen initiatief als in de vorm van het toekennen van subsidieaanvragen vanuit de Lidstaten. Deze actieprogramma’s werden na advies van het Europees Parlement goedgekeurd door de Raad (via een resolutie, besluit of beschikking), hetgeen betekende dat de Raad zowel globaal instemde met de strategie als ook goedkeuring hechtte aan de voorgenomen uitgaven. Het ging en gaat hierbij vooral om wat wij in Nederland de ondersteuningsstructuur c.q. het ondersteuningsbeleid noemen: financiering van relevante NGO´s en hun projecten, EU-brede thematische netwerken, onderzoeksprojecten, voorlichtingsactiviteiten, conferenties e.d. 
 
De eerste vier actieprogramma’s en de daarover uitgebrachte evaluatie-verslagen zijn nu alleen nog van historisch belang: AP 1 (1982-85), AP 2 (1986-90), AP 3 (1991-95) en AP 4 (1996-2000)  
 
Op dit moment is het Vijfde Actieprogramma van kracht. Het werd in december 2000 aanvaard voor de periode 2001-2005. Er was voor die periode 50 miljoen EUR mee gemoeid. Dit programma is in december 2005 voor één jaar verlengd. Deze verlenging houdt verband met het feit dat de opvolgende programma, PROGRESS geheten, eerst in 2007 ingaat. PROGRESS behelst de samenvoeging van meerdere EU actieprogramma’s uit de sociale en werkgelegenheidssfeer in één nieuw geheel en onder een uniforme regie. Het actieprogramma voor gelijke kansen van mannen en vrouwen gaat hierin op. De Raad heeft in december 2005 reeds gedeeltelijke overeenstemming over de opzet van dit nieuwe grote actieprogramma bereikt; over de toewijzing van de hoeveelheid geld aan de verschillende onderdelen moet nog besloten worden. 
 
Tegelijk met het Vijfde Actieprogramma is in 2000 een ander beleidsdocument op ons terrein door de Commissie gelanceerd, namelijk de zgn. “Raamstrategie inzake gelijkheid van mannen en vrouwen (2001-2005)”, COM(2000)335. De engelse versie spreekt van de ‘Community Framework Strategy on Gender Equality’, dat is een wat begrijpelijker aanduiding. Het gaat hier in opzet om een alles omvattend beleidsstuk van wat de Commissie op allerlei beleidsterreinen wil aanpakken, ook buiten de specifieke zaken zoals opgenomen in het Actieprogramma. Het sleutelwoord is mainstreaming: ‘Doel is een kader vast te stellen waarbinnen – overeenkomstig artikel 3.2 van het Verdrag – alle communautaire activiteiten kunnen bijdragen aan de bestrijding van ongelijkheden en de bevordering van de gelijkheid van mannen en vrouwen’. Jaarlijks wordt er door de Commissie op basis van deze Raamstrategie een werkprogramma opgesteld. In 2004 is er een tussentijdse evaluatie verschenen.  
De ‘roadmap on future developments for gender equality’ is duidelijk bedoeld als de opvolger van deze ‘Framework Strategy’.  
 
In 2006 krijgen wij dus een duidelijke scheiding tussen beleidsbepaling (Roadmap) en financiering van concrete acties (Progress). In de vorige ronde liep dat nogal onhelder door elkaar. 
Interessant is nog, dat de Framework Strategy als zodanig in 2000 niet door de Raad is goedgekeurd; alleen het Actieprogramma – als instrument ter uitvoering van dit beleid – is expliciet aan de Raad voorgelegd en door deze middels een beschikking goedgekeurd. Deze omissie is in de hand gewerkt doordat beide stukken tegelijk verschenen en hun onderlinge relatie nogal onduidelijk was. Nu – in 2006 - liggen de zaken anders. De financieringskwesties zijn in een breder kader ondergebracht (Progress) en worden via een afzonderlijke besluitvormingstraject beklonken. De inhoudelijke beleidsaanpak van de Commissie kan nu zelfstandig de aandacht krijgen die het toekomt, ook op het niveau van de Raad. Of dit laatste zal gebeuren moet overigens worden afgewacht; de Raad kan het stuk ook voor kennisgeving aannemen. 
 
Er heeft ondertussen nog een derde soort beleidsdocument over het Europese vrouwen-emancipatiebeleid het licht gezien. Sinds 2004 zijn door de Commissie voortgangsrapportages uitgebracht aan de Voorjaarstop, d.i. de jaarlijkse zittingen van de Europese Raad (staatshoofden en minister-presidenten van de 25 Lidstaten van de EU) die speciaal in het teken van het Europese werkgelegenheidsbeleid en de Lissabon-strategie staan. In het Engels “Reports on equality between women and men”. (In het Nederlands lezen we dan op de titelpagina “Verslag op gelijkheid van mannen en vrouwen”, onze zuiderburen zijn nu eenmaal bij de vertaaldiensten in Brussel zeer invloedrijk…) In beknopt bestek geven die nota’s de stand van zaken wat betreft . vrouwen in Europa weer en sommen op welke zaken volgens de Commissie door de Voorjaarstop dringend onder de aandacht van de lidstaten zouden moeten gebracht. In de conclusies van zo’n Top kun je dan nalezen wat er van deze dappere poging tot mainstreaming tot nu toe terecht is gekomen. Voorjaar 2006 verwachten we weer een nieuw “rapport op gelijkheid”, gericht aan de Voorjaarstop die op 23/24 maart in Brussel onder Oostenrijks voorzitterschap zal plaats vinden. 
 
Bron: 
Alle hier genoemde actuele documenten zijn te vinden op 
[klik hier] 
 

 

Eerder verschenen publicaties